Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego realizuje kompleksowy system ochrony rolników, obejmujący ubezpieczenie społeczne, działania prewencyjne, postępowania powypadkowe oraz rehabilitację leczniczą. Kluczowym celem KRUS jest ograniczanie liczby wypadków przy pracy rolniczej i chorób zawodowych poprzez edukację, promocję bezpiecznych warunków pracy oraz podnoszenie świadomości zagrożeń występujących w rolnictwie. Podejmowane działania prewencyjne są dostosowywane do rzeczywistych potrzeb środowiska wiejskiego na podstawie analiz wypadków i chorób zawodowych. Szczególny nacisk kładziony jest na zapobieganie upadkom osób, bezpieczną obsługę maszyn i zwierząt, ochronę zdrowia rolników oraz dbałość o ich dobrostan fizyczny i psychiczny. Całość tych działań tworzy spójny system wsparcia, którego nadrzędnym celem jest zapewnienie rolnikom i ich rodzinom bezpieczeństwa, zabezpieczenia socjalnego na wypadek różnych zdarzeń losowych oraz możliwości długotrwałego i bezpiecznego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym.
Ubezpieczenia
Warunki funkcjonowania ubezpieczenia społecznego rolników, w tym zasady podlegania temu ubezpieczeniu oraz opłacania składek, określa ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2025 r. poz. 1770).
Zgodnie z przepisami ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników podlegają na określonych w niej zasadach:
- rolnicy, tj. pełnoletnie osoby fizyczne zamieszkujące i prowadzące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą w pozostającym w ich posiadaniu gospodarstwie rolnym oraz ich małżonkowie;
- domownicy, tj. osoby bliskie rolnikowi, które ukończyły 16 lat, pozostają z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkują na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracują w tym gospodarstwie rolnym i nie są związane z rolnikiem stosunkiem pracy;
- pomocnicy rolnika, tj. osoby pełnoletnie, z którymi rolnik zawarł umowę o pomocy przy zbiorach. Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników wyodrębnia dwa rodzaje ubezpieczenia:
- ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie,
- ubezpieczenie emerytalno-rentowe oraz dwie formy objęcia ubezpieczeniem, w zależności od stwierdzonego stanu sprawy:
- obowiązkową (z mocy ustawy),
- dobrowolną (na wniosek).
Obsługę ubezpieczenia społecznego rolników realizuje Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Sprawy indywidualne rolników prowadzą właściwe miejscowo jednostki organizacyjne Kasy tj. Oddziały Regionalne KRUS i Placówki Terenowe KRUS.
Ubezpieczenie społeczne rolników jest kompleksowe i kierowane do osób związanych z rolnictwem. Osobie ubezpieczonej, po spełnieniu wymaganych ustawą warunków, system ubezpieczenia społecznego rolników zapewnia gwarancję wypłaty świadczeń emerytalno rentowych, a także chroni przed nieprzewidzianymi zdarzeniami, takimi jak np. wypadek czy choroba. Kasa odgrywa zatem kluczową rolę w zapewnieniu zabezpieczenia społecznego rolników i członków ich rodzin. Ubezpieczenie społeczne rolników jest ukierunkowane na potrzeby osób, które swą przyszłość związały z rolnictwem.
Należy mieć przy tym na uwadze, że istnieje możliwość łączenia, na określonych ustawowo zasadach, podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przy jednoczesnym wykonywaniu niektórych aktywności pozarolniczych. Dotyczy to w szczególności prowadzenia dodatkowo pozarolniczej działalności gospodarczej czy też wykonywania umowy zlecenia.
Szczegółowe informacje na ten temat znajdują się na stronie internetowej Kasy odpowiednio w zakładce tematycznej:
- Pozarolnicza działalność gospodarcza: https://www.gov.pl/web/krus/zasady podlegania-ubezpieczeniu-spolecznemu-rolnikow-w-przypadku-jednoczesnego prowadzenia-dzialalnosci-rolniczej-i-pozarolniczej-dzialalnosci-gospodarczej
- Umowy zlecenia oraz rada nadzorcza https://www.gov.pl/web/krus/ubezpieczenie spoleczne-rolnikow-dla-osob-wykonujacych-umowy
Ubezpieczenie społeczne rolników wiąże się z obowiązkiem opłacania składek w ustawowo określonych terminach i wysokościach. Informacje w tym zakresie znajdują się na stronie internetowej Kasy w zakładce: https://www.gov.pl/web/krus/wymiar-skladek-na ubezpieczenie-spoleczne-rolnikow-i-terminy-ich-oplacania.
Ponadto na stronie internetowej Kasy znajduje się wiele innych informacji ma temat ubezpieczenia społecznego rolników, w tym również w broszurze zatytułowanej „Informacje podstawowe o Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego” (aktualnej na 2024 r.).
Świadczenia
Przepisy ogólne o świadczeniach emerytalno-rentowych oraz z tytułu choroby, macierzyństwa, wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej przysługujących w systemie ubezpieczenia społecznego rolników.
Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przyznaje i wypłaca świadczenia z ubezpieczenia społecznego rolników oraz inne świadczenia zlecone do realizacji.
Jeżeli zachorujesz lub ulegniesz wypadkowi możesz ubiegać się o:
- zasiłek chorobowy,
- jednorazowe odszkodowanie z tytułu uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej,
- rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy.
Gdy urodzi Ci się dziecko lub przyjmiesz dziecko na wychowanie możesz ubiegać się o:
- zasiłek macierzyński,
- wydłużony zasiłek macierzyński,
- zasiłek macierzyński dla ojca dziecka.
Jak osiągniesz wiek emerytalny, możesz ubiegać się o emeryturę rolniczą.
W przypadku śmierci członka rodziny wypłacimy Ci zasiłek pogrzebowy, możesz też ubiegać się o przyznanie renty rodzinnej.
Razem z emeryturami i rentami wypłacamy:
- dodatki (w tym m.in. pielęgnacyjny, dla sieroty zupełnej, kombatanckie i inne związane z działaniami wojennymi i represjami okresu powojennego),
- świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji,
- świadczenie honorowe z tytułu ukończenia 100 lat życia,
- świadczenie wyrównawcze dla działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych,
- dodatkowe roczne świadczenia pieniężne dla emerytów i rencistów zwane trzynastą emeryturą i czternastą emeryturą.
Wypłacamy też:
- rodzicielskie świadczenie uzupełniające (Mama 4+),
- świadczenie pieniężne dla sołtysa.
Informacje na temat wszystkich wypłacanych przez KRUS świadczeń (wg rodzaju świadczenia) zamieszczone zostały na stronie internetowej Kasy: https://www.gov.pl/web/krus w zakładce „Świadczenia” i w kolejnych podzakładkach. Natomiast podstawowe wysokości świadczeń podane są w zakładce „Kwoty świadczeń”.
Prewencja
Jednym z ustawowych zadań Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego jest zapobieganie wypadkom przy pracy rolniczej oraz chorobom zawodowym rolników. Zgodnie z art. 63 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, KRUS prowadzi działalność prewencyjną, której celem jest ochrona zdrowia i życia osób pracujących rolnictwie. Prezes Kasy w porozumieniu z Radą Rolników, ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego, ministrem właściwym do spraw rozwoju wsi oraz ministrem właściwym do spraw zdrowia określa zasady ochrony zdrowia i życia w gospodarstwie rolnym. Zasady te są zaleceniami dotyczącymi wyposażenia gospodarstwa, zabezpieczenia osób pracujących oraz sposobu wykonywania czynności związanych z działalnością rolniczą, ustanowionymi w celu zapobiegania wypadkom przy pracy rolniczej i rolniczym chorobom zawodowym.
Działania edukacyjne Kasy koncentrują się na ich upowszechnianiu, zwiększaniu świadomości zagrożeń występujących w rolnictwie oraz promowaniu bezpiecznych technologii, maszyn i środków stosowanych w produkcji rolnej. Ważnym elementem prewencji jest również wspieranie właściwej produkcji i dystrybucji bezpiecznych rozwiązań dla rolnictwa.
Zasady ochrony zdrowia i życia w gospodarstwie rolnym popularyzowane są w różnorodnych formach, dostosowanych do odbiorców konkretnych działań. Obejmują one m.in. szkolenia, pogadanki, konkursy i olimpiady wiedzy z zakresu bhp, przeglądy gospodarstw i prac polowych, pokazy bezpiecznego wykonywania prac rolniczych oraz udzielania pierwszej pomocy. Istotną rolę odgrywają także publikacje i materiały edukacyjne rozpowszechniane za pośrednictwem mediów oraz materiały informacyjne, takie jak ulotki i broszury.
Adresatami działań prewencyjnych KRUS są osoby ubezpieczone w Kasie, a także członkowie ich rodzin oraz przedstawiciele środowiska wiejskiego, m.in. sołtysi, członkinie kół gospodyń wiejskich czy lokalni liderzy. Inicjatywy te mają zarówno charakter lokalny, jak i ogólnopolski.
Rolnicy mogą zapoznać się z ofertą prewencyjną KRUS również podczas imprez masowych organizowanych na terenach wiejskich, gdzie funkcjonują stoiska informacyjno-prewencyjne Kasy, w oddziałach regionalnych, placówkach terenowych, Centrach Rehabilitacji Rolników, a także na stronie internetowej, w mediach społecznościowych Kasy oraz w Kalendarzu Wydarzeń Prewencyjnych pod linkiem https://wydarzenia-prewencyjne.krus.gov.pl/.
Kierunki działań prewencyjnych KRUS są na bieżąco dostosowywane do rzeczywistych potrzeb i zagrożeń. Określane są na podstawie corocznych analiz przyczyn i okoliczności wypadków przy pracy rolniczej oraz chorób zawodowych. Ich identyfikacją zajmują się pracownicy ds. prewencji podczas postępowań powypadkowych, jak i realizacji działań profilaktycznych.
Wypadki przy pracy i choroby zawodowe rolników
Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w ramach zadań wynikających z zapisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników prowadzi postępowania powypadkowe i wypłaca jednorazowe odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu lub śmierci wskutek wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej.
W rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, za wypadek przy pracy rolniczej uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej albo pozostających w związku z wykonywaniem tych czynności:
- na terenie gospodarstwa rolnego, które ubezpieczony prowadzi lub w którym stale pracuje, albo na terenie gospodarstwa domowego bezpośrednio związanego z tym gospodarstwem rolnym, lub
- w drodze ubezpieczonego z mieszkania do gospodarstwa rolnego, albo w drodze powrotnej, lub
- podczas wykonywania poza terenem gospodarstwa rolnego zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej lub w związku z wykonywaniem tych czynności, lub
- w drodze do miejsca wykonywania czynności, o których mowa w pkt. c albo w drodze powrotnej.
Wypadek przy pracy rolniczej, należy go zgłosić do najbliższej placówki terenowej Kasy jak najwcześniej, bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia jego zaistnienia.
Zgłoszenia wypadku może dokonać poszkodowany lub inna osoba bezpośrednio w siedzibie KRUS lub za pośrednictwem poczty, telefonicznie, pocztą elektroniczną, poprzez platformę ePUAP lub eKRUS.
Struktura grup wypadkowych oraz przyczyn wypadków od lat pozostaje niezmienna. Najwięcej wypadków odnotowywanych jest w grupach wypadkowych:
- „upadek osób” (w 2025 r. 50,2% wszystkich decyzji przyznających jednorazowe odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu lub śmierci wskutek wypadku przy pracy rolniczej stanowiły decyzje związane z tą grupą wypadków);
- „uderzenie, przygniecenie, pogryzienie przez zwierzęta” (13%);
- „pochwycenie i uderzenie przez ruchome części maszyn i urządzeń” (10,7%);
- „inne zdarzenia” (9,3%).
Najczęstsze przyczyny wypadków w rolnictwie indywidualnym to
- zły stan nawierzchni (nierówne, śliskie, grząskie);
- nieużywanie odpowiedniego obuwia roboczego;
- niewłaściwe operowanie kończynami w strefie zagrożenia;
- niewłaściwy sposób obsługi zwierząt, w tym niezachowanie szczególnej ostrożności przy obsłudze zwierząt niebezpiecznych;
- narowistość i agresja zwierząt, niewynikające z ich fizjologii (np. z rui, pierwszej laktacji, porodu, zapalenia wymion itp.);
- niewłaściwe uchwycenie, trzymanie narzędzi, środków i przedmiotów pracy;
- nieprawidłowy sposób wchodzenia na maszyny rolnicze, przyczepy, wozy itp. oraz schodzenia z nich;
- niekorzystanie z drabin, podestów i rusztowań podczas pracy na wysokości, a także nieprawidłowy sposób wchodzenia na nie i schodzenia z nich
- wady konstrukcyjne budynków, schodów i stanowisk dla zwierząt, niezabezpieczone otwory zrzutowe i kanały gnojowe, progi w otworach drzwiowych, różnice poziomów nawierzchni itp.;
- niewłaściwa obsługa i eksploatacja maszyn i urządzeń rolniczych (regulacja, naprawy, agregowanie itp.);
- niedostateczna koncentracja uwagi na wykonywanej czynności;
- brak ubrania i obuwia roboczego;
- nieprawidłowo skonstruowane drabiny, podesty, rusztowania i inne urządzenia pomocnicze (np. brak zabezpieczeń przed przechyłem i osunięciem, zły rozstaw szczebli itp.);
- nadmierny wysiłek fizyczny, przemęczenie, brak przerw na odpoczynek, wymuszona postawa;
- brak odpowiednich środków pracy (maszyn, urządzeń, drabin, podestów, wózków itp.);
- niewłaściwe tempo pracy, pośpiech.
Choroby zawodowe rolników
Definicję rolniczej choroby zawodowej reguluje artykuł 12 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. To choroba, która powstała w związku z pracą w gospodarstwie rolnym, jeżeli objęta jest wykazem chorób zawodowych określonych w przepisach wydanych na podstawie Kodeksu Pracy.
W Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych określono:
- wykaz chorób zawodowych;
- okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym;
- sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych;
- podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych.
Podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu i właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy, których właściwość ustala się według miejsca, w którym praca była wykonywana. Zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej może dokonać:
- lekarz;
- lekarz dentysta, który podczas wykonywania zawodu powziął takie podejrzenie u pacjenta;
- ubezpieczony, który podejrzewa, że występujące u niego objawy mogą wskazywać na taką chorobę.
Właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje rolnika do jednostki orzeczniczej, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania. Właściwy państwowy inspektor sanitarny na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej i oceny narażenia zawodowego rolnika, wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej, albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
Struktura chorób zawodowych od lat jest niezmienna, najwięcej odnotowywanych przypadków to choroby zakaźne (głównie borelioza); w 2025 r. było ich 218.
PROJEKT BEZPIECZNY ROLNIK, BEZPIECZNA WIEŚ
https://www.gov.pl/web/krus/dzialalnosc-prewencyjna-krus—projekt-bezpieczny-rolnik bezpieczna-wies
Bezpieczny Rolnik, Bezpieczna Wieś to hasło projektu prewencyjnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, który łączy wszystkie formy oddziaływania prewencyjnego KRUS, takie jak: kampanie, szkolenia, konkursy, stoiska informacyjno-prewencyjne, publikacje, działania na rzecz właściwej produkcji i dystrybucji bezpiecznych środków stosowanych w rolnictwie oraz sprzętu i odzieży ochronnej dla rolników, a także wspieranie rozwoju ratownictwa przedlekarskiego na obszarach wiejskich.
W ramach projektu realizujemy działania dotyczące kampanii prewencyjnych pod hasłami:
- Rola rolnika, by upadku unikał https://www.gov.pl/web/krus/rola-rolnika-by-upadku-unikal
Pod tym hasłem Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego realizuje działania prewencyjne ukierunkowane na ograniczenie liczby wypadków spowodowanych upadkami, do których najczęściej dochodzi podczas prac w gospodarstwach rolnych.
Analizy KRUS wskazują, że do wypadków z tej grupy dochodzi głównie na skutek:
- złego stanu nawierzchni podwórzy (nierówne, śliskie lub grząskie powierzchnie);
- stosowania nieodpowiedniego obuwia roboczego;
- braku koncentracji podczas wykonywania pracy;
- niewłaściwego korzystania z drabin, podestów i rusztowań;
- wad konstrukcyjnych budynków, schodów oraz stanowisk dla zwierząt, niezabezpieczonych otworów i kanałów gnojowych, progów oraz różnic poziomów nawierzchni;
- nieprawidłowego wchodzenia i schodzenia z maszyn rolniczych, przyczep i wozów.
- Mądrze postępujesz wypadku nie spowodujesz https://www.gov.pl/web/krus/madrze-postepujesz-wypadku-nie-spowodujesz
Celem tej kampanii KRUS jest uświadamianie rolnikom zagrożeń wypadkowych związanych z użytkowaniem maszyn i urządzeń rolniczych oraz wskazywanie sposobów ich eliminowania, co w konsekwencji ma prowadzić do zmniejszenia liczby wypadków. W ostatnich latach najwięcej wypadków z tej grupy odnotowano podczas obsługi ciągników rolniczych, środków transportu (przyczep, wozów konnych, samochodów dostawczych), a także maszyn i urządzeń do pozyskiwania oraz obróbki drewna oraz zbioru płodów rolnych.
Do głównych przyczyn tych zdarzeń należały m.in.:
- nieprzestrzeganie instrukcji obsługi oraz samodzielne, niewłaściwe naprawy;
- wykonywanie czynności bez usunięcia zagrożenia (np. bez wyłączenia maszyny);
- brak odpowiedniego przeszkolenia i doświadczenia;
- niestosowanie odzieży roboczej i środków ochrony indywidualnej;
- nieprawidłowe wchodzenie i schodzenie z maszyn;
- niewłaściwe posługiwanie się narzędziami;
- lekceważenie zagrożeń przy pozornie prostych czynnościach;
- stosowanie nieodpowiedniego obuwia;
- używanie maszyn niezgodnie z ich przeznaczeniem;
- zły stan psychofizyczny pracownika, w tym praca pod wpływem alkoholu lub w trakcie choroby.
Istotnym czynnikiem były również zły stan techniczny maszyn, brak osłon i zabezpieczeń, prowizoryczne naprawy oraz niewłaściwy stan nawierzchni ciągów komunikacyjnych.
- Nie ryzykujesz, gdy znasz i szanujesz https://www.gov.pl/web/krus/nie-ryzykujesz-gdy-znasz-i-szanujesz
Kampania ta ma na celu popularyzowanie zasad zapobiegania wypadkom oraz chorobom zawodowym związanym z hodowlą zwierząt w gospodarstwach rolnych.
Do wypadków z działem zwierząt dochodzi najczęściej podczas codziennych czynności związanych z ich obsługą, takich jak karmienie, dój, zabiegi zoohigieniczne, czyszczenie pomieszczeń inwentarskich czy przepędzanie i załadunek.
Zdarzenia polegające na uderzeniu, przygnieceniu lub pogryzieniu przez zwierzęta stanowią jedną z najliczniejszych grup wypadków w rolnictwie. Ich przyczynami są m.in.
- agresja i narowistość zwierząt;
- niewłaściwa obsługa i brak ostrożności;
- niezapewnienie zwierzętom dobrostanu;
- nieznajomość zachowań zwierząt;
- zaskoczenie nagłym zdarzeniem;
- wchodzenie pomiędzy zwierzęta bez ich uprzedzenia głosem;
- niestosowanie odpowiednich narzędzi do poskramiania i przepędu.
Brak wiedzy o naturalnych zachowaniach zwierząt oraz niezapewnienie im odpowiednich warunków bytowych może prowadzić do poważnych wypadków, a nawet zdarzeń śmiertelnych.
- Rolniku, nie daj się kleszczom
To hasło kolejnej kampanii prewencyjnej KRUS, której celem jest profilaktyka chorób odkleszczowych, obecnie najczęściej odnotowywanych chorób zawodowych rolników. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego od wielu lat prowadzi działania prewencyjne, ukierunkowane na propagowanie wśród rolników wiedzy o sposobach ograniczenia ryzyka ukąszenia przez kleszcze oraz zasadach postępowania w przypadku, gdy do niego dojdzie.
Ze względu na miejsce pracy rolnicy są szczególnie narażeni na kontakt z kleszczami, dlatego kluczowe znaczenie ma przestrzeganie zasad zapobiegania ukłuciom.
- Kości i stawy też rolnika sprawy https://www.gov.pl/web/krus/kosci-i-stawy-tez-rolnika-sprawy
Kampania ta zwraca uwagę na przyczyny chorób i urazów układu mięśniowo-szkieletowego, które nie tylko powodują dolegliwości bólowe, ale również zwiększają ryzyko wypadków przy pracy. Rolnicy, mimo postępującej mechanizacji, nadal narażeni są na nadmierny wysiłek fizyczny, prowadzący do schorzeń układu ruchu. Do głównych czynników ryzyka należą:
- ciężka praca fizyczna;
- długotrwała praca w wymuszonej pozycji;
- przenoszenie ciężkich ładunków;
- drgania i wibracje maszyn;
- praca monotonna i powtarzalna;
- niekorzystne warunki atmosferyczne.
- Bezpiecznie z niebezpiecznymi substancjami https://www.gov.pl/web/krus/bezpiecznie-z-niebezpiecznymi-substancjami
Celem kampanii jest zapobieganie skutkom niewłaściwego stosowania, magazynowania i transportu substancji niebezpiecznych, takich jak środki ochrony roślin, nawozy czy paliwa, a także promowanie zasad ochrony środowiska. Intensyfikacja produkcji rolniczej, zmiany w technologii uprawy roślin i hodowli zwierząt spowodowały, że środki chemiczne zawierające wiele substancji toksycznych są stosowane i magazynowane w coraz większych ilościach. Każdy z tych preparatów niewłaściwie użyty, magazynowany czy transportowany może stanowić poważne zagrożenie dla ludzi i zwierząt, jak również negatywnie oddziaływać na inne organizmy żywe. Bagatelizowanie zasad bezpieczeństwa pracy podczas ich stosowania może zagrażać zdrowiu i życiu nie tylko rolników, ale także osób postronnych.
Najgroźniejsze są zatrucia ostre wywołane jednorazowym wchłonięciem dużej dawki preparatu. Skutkiem oddziaływania tych substancji mogą być także zatrucia przewlekle, powstające na skutek kumulowania się przez dłuższy czas w organizmie małych dawek substancji niebezpiecznych. Ich efektem są problemy zdrowotne ujawniające się po upływie nawet kilku czy kilkunastu lat – trudne do identyfikacji i powiązania objawów z ekspozycją na działanie szkodliwych substancji w przeszłości.
7. Dobrostan Rolnika https://www.gov.pl/web/krus/kampania-prewencyjna-krus-dobrostan-rolnika
To hasło kampanii prewencyjnej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, która promuje dbałość o zdrowie fizyczne i psychiczne rolników oraz profilaktykę chorób cywilizacyjnych.
W ramach kampanii KRUS zachęca rolników do:
- systematycznych badań profilaktycznych;
- udziału w programach profilaktycznych (choroby nowotworowe, choroby układu krążenia itp.);
- zdrowego odżywiania i nawadniania organizmu;
- aktywności fizycznej oraz rozwijania pasji i zainteresowań;
- dobrej organizacji pracy (zapobieganie spiętrzeniu pracy, uwzględnienie przerw na odpoczynek, zapobieganie monotonii);
- stosowania ochron pracy (odpowiedniego ubioru, ochron przed odziaływaniem promieniowania UV);
- samokontroli stanu zdrowia i dobierania adekwatnej do niego pracy;
- dbałości o właściwe relacje społeczne w rodzinie i miejscu zamieszkania.
Upowszechnianie tych informacji ma na celu zwiększenie świadomości rolników na temat wpływu dobrostanu na zdrowie, bezpieczeństwo pracy oraz ograniczenie liczby wypadków i chorób zawodowych.
Zakładka „Prewencja” na stronie KRUS
Zakładka „Prewencja” na stronie internetowej KRUS to miejsce poświęcone działaniom zapobiegającym wypadkom przy pracy w gospodarstwach rolnych oraz chorobom zawodowym rolników. Zakładka zawiera informacje ogólne na temat prewencji wypadkowej oraz aktualności prewencyjne, w których prezentowane są bieżące inicjatywy, wydarzenia i komunikaty związane z bezpieczeństwem pracy na wsi. Ponadto przedstawiona jest również działalność prewencyjna KRUS, w tym realizacja projektu „Bezpieczny Rolnik, Bezpieczna Wieś” oraz kampanie prewencyjne. Istotnym elementem zapobiegania wypadkom w gospodarstwach rolnych oraz rolniczym chorobom zawodowym jest także oddziaływanie KRUS na rzecz właściwej produkcji i dystrybucji środków stosowanych w rolnictwie, a także sprzętu i odzieży ochronnej, sprzyjających bezpiecznym warunkom pracy. Zakładka udostępnia publikacje i materiały edukacyjne, upowszechnianie zasady bezpiecznej pracy, oraz statystyki wypadków przy pracy i rolniczych chorób zawodowych oraz działań prewencyjnych. Użytkownicy znajdą tu również informacje o konkursach promujących bezpieczeństwo pracy na wsi, kalendarz wydarzeń prewencyjnych, w którym znajdują się informacje o lokalnych inicjatywach, listy kontrolne pomagające w identyfikacji zagrożeń w gospodarstwach rolnych, a także informacje o działalności szkoleniowej i pozaszkoleniowej KRUS, skierowanej do rolników, ich rodzin oraz innych grup związanych ze środowiskiem wiejskim.
Konkursy ogólnopolskie
Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego popularyzuje wiedzę o zagrożeniach i zasadach bezpiecznej pracy w rolnictwie, poprzez organizowanie i realizowanie różnego typu konkursów. Każdy z nich służy edukacji poprzez popularyzowanie zasad ochrony zdrowia i życia w gospodarstwie rolnym, zwiększanie świadomości ryzyka podczas pracy oraz promocję bezpiecznych praktyk i zdrowia na wsi, co wpisuje się w misję prewencyjną KRUS.
- Ogólnokrajowy Konkurs Bezpieczne Gospodarstwo Rolne
Przedsięwzięcie jest realizowane od 2003 roku w ramach działań na rzecz zapobiegania wypadkom przy pracy rolniczej i rolniczym chorobom zawodowym. Podczas eliminacji komisje sprawdzają, czy w ocenianym gospodarstwie stosowane są w praktyce zasady ochrony zdrowia i życia, a także czy wyeliminowane zostały w nim zagrożenia wypadkowe. Przystępując do konkursowej rywalizacji właściciele gospodarstw rolnych mają okazję do zaprezentowania swojego miejsca pracy i osiągnięć zawodowych, zdobycia cennych nagród, a przede wszystkim poddania swojego gospodarstwa profesjonalnemu audytowi bezpieczeństwa pracy, który realizują komisje konkursowe.
Udział w konkursie mogą wziąć zarówno duże, jak i małe gospodarstwa rolne, których przynajmniej jeden z właścicieli jest objęty ubezpieczeniem społecznym rolników. W dwudziestu dwóch dotychczasowych edycjach działania udział wzięło 25 402 gospodarstwa indywidualne.
- Ogólnopolski Konkurs Plastyczny dla Dzieci
Ogólnopolski Konkurs Plastyczny dla Dzieci organizowany jest od 2011 roku w ramach działań na rzecz zmniejszenia liczby wypadków przy pracy i chorób zawodowych rolników. Od pierwszej edycji Konkurs ma na celu promowanie wśród najmłodszych mieszkańców terenów wiejskich pozytywnych zachowań związanych z pracą i zabawą na terenie gospodarstwa rolnego oraz zasad ochrony zdrowia i życia w gospodarstwie rolnym. Zadanie konkursowe polega na wykonaniu dwuwymiarowej pracy plastycznej obrazującej zasady bezpiecznej pracy oraz zalecenia prewencyjne wpisujące się w treść określonej w regulaminie konkursu kampanii prewencyjnej.
- Ogólnopolski Konkurs dla Dzieci na Rymowankę o Bezpieczeństwie w Gospodarstwie Rolnym
Ogólnopolski Konkurs dla Dzieci na Rymowankę o Bezpieczeństwie w Gospodarstwie Rolnym organizowany jest od 2020 roku. Celem konkursu jest promowanie prawidłowych nawyków i zachowań dzieci na terenie gospodarstwa rolnego, a także popularyzowanie Wykazu czynności szczególnie niebezpiecznych, związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, których nie wolno powierzać dzieciom poniżej 16 lat. Zadaniem konkursowym jest ułożenie rymowanki odnoszącej się do zasad bezpiecznej pracy w gospodarstwie rolnym oraz zaleceń prewencyjnych, stanowiących merytoryczną treść wskazanej w regulaminie kampanii prewencyjnej.
- Ogólnopolski Konkurs dla Młodzieży Moja Wizja Zero
Organizacja Konkursu jest jednym z działań prewencyjnych Kasy, które mają poprawić bezpieczeństwo pracy i życia w gospodarstwie rolnym. Konkurs pomaga kształtować dobre nawyki u dzieci i młodzieży, co w przyszłości przyczyni się do większego bezpieczeństwa i zmniejszenia liczby wypadków w rolnictwie. Zadaniem konkursowym jest nagranie krótkiego filmu na temat kampanii „Wizja Zero” i co najmniej jednej z jej siedmiu Złotych Zasad, ze szczególnym zwróceniem uwagi na określoną w regulaminie tematykę.
- Ogólnopolski Konkurs Testowy z Zakresu Bezpiecznej Pracy w Gospodarstwie Rolnym
Konkurs ma na celu upowszechnianie wśród rolników Zasad ochrony zdrowia i życia w gospodarstwie rolnym oraz wiedzy o zagrożeniach wypadkowych, a w konsekwencji ograniczenie liczby wypadków przy pracy i chorób zawodowych rolników. Do realizacji tego przedsięwzięcia wykorzystano platformę moodle – narzędzie, które umożliwia prowadzenie działań edukacyjnych w formule on-line. Zadanie konkursowe polega na rozwiązaniu w najkrótszym czasie testu złożonego z pytań jednokrotnego wyboru dotyczącego zagadnień określonych w regulaminie konkursu.
- Konkurs na publikacje W rolnictwie można pracować bezpieczniej
Celem prowadzonego od 1994 roku Konkursu jest oddziaływanie na poprawę bezpieczeństwa pracy oraz zdrowia rolników i ich rodzin poprzez upowszechnianie wiedzy o zagrożeniach i popularyzowanie ustanowionych przez Prezesa Kasy Zasad ochrony zdrowia i życia w gospodarstwie rolnym oraz Wykazu czynności szczególnie niebezpiecznych, związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, których nie wolno powierzać dzieciom poniżej 16 lat. Konkurs adresowany jest do dziennikarzy prasy ogólnokrajowej i regionalnej, rozgłośni radiowych i ośrodków telewizyjnych, a także do innych osób publikujących w środkach masowej komunikacji
- Kurs e-learningowy dla dzieci Bezpiecznie na wsi mamy – upadkom zapobiegamy
Kurs e-learningowy Bezpiecznie na wsi mamy – upadkom zapobiegamy został stworzony z myślą o najmłodszych mieszkańcach terenów wiejskich. To nowoczesne narzędzie przybliża zagrożenia wypadkowe w gospodarstwach rolnych oraz uczy prawidłowych zachowań podczas przebywania na terenie obejścia. Kurs podzielony został na sekcje: zwierzęta, siedlisko, maszyny i narzędzia. Każda z nich zawiera animowane scenki, które przybliżają użytkownikom zagrożenia typowe dla danego zagadnienia, a także proponuje uczestnikowi kursu interaktywne zadania do rozwiązania, które wspomagają zapamiętanie przekazywanych treści. Na zakończenie kursu dzieci rozwiązują test końcowy składający się z pytań sprawdzających wiedzę dotyczącą bezpiecznego poruszania się i przebywania w gospodarstwie rolnym. Pod koniec roku kalendarzowego wśród dzieci rolników, które wysłały zgłoszenia z certyfikatem ukończenia kursu losowanych jest 100 dzieci, które otrzymują hulajnogi
Dokument pt. „Zasady ochrony zdrowia i życia w gospodarstwie rolnym” https://www.gov.pl/attachment/3adcb4b8-9d96-46a5-9c02-81732735dcb5
Rehabilitacja lecznicza KRUS
Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, realizując ustawowy obowiązek, zapewnia rolnikom uprawnionym do świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników możliwość korzystania z rehabilitacji leczniczej. Rehabilitacja organizowana jest w formie 21-dniowych turnusów stacjonarnych, prowadzonych w Centrach Rehabilitacji Rolników KRUS (CRR KRUS).
Głównym celem rehabilitacji jest zapobieganie inwalidztwu lub ograniczenie go do poziomu umożliwiającego dalsze wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym. W przypadku osób, które utraciły zdolność do pracy, celem jest jej przywrócenie – o ile jest to możliwe w wyniku leczenia i rehabilitacji.
Kto może skorzystać z rehabilitacji?
Na rehabilitację leczniczą mogą zostać skierowane osoby które spełniają co najmniej jeden z poniższych warunków:
- podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w pełnym zakresie;
- podlegają ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu na wniosek w pełnym zakresie nieprzerwanie przez co najmniej 18 miesięcy przed złożeniem wniosku o rehabilitację leczniczą;
- mają ustalone prawo do okresowej renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy oraz zachowaną zdolność do samodzielnej egzystencji.
Od 1 stycznia 2023 r. z rehabilitacji leczniczej realizowanej za pośrednictwem KRUS mogą korzystać również osoby uprawnione do emerytury rolniczej. Pierwszeństwo w skierowaniu na rehabilitację leczniczą mają osoby, dla których potrzeba jej przeprowadzenia jest uzasadniona następstwem wypadku przy pracy rolniczej.
Zasady korzystania z rehabilitacji Udział w rehabilitacji leczniczej nie ogranicza prawa rolnika do świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego rolników, z wyjątkiem prawa do zasiłku chorobowego za okres pobytu w zakładzie rehabilitacji leczniczej.
Pobyt na turnusie jest bezpłatny. Zakład rehabilitacji leczniczej zwraca osobie skierowanej koszty przejazdu do placówki w wysokości odpowiadającej cenie biletu najtańszego dostępnego środka transportu zbiorowego. Osoby uprawnione do emerytury rolniczej zwrotu kosztów dojazdu nie otrzymują. Rolnicy zagrożeni całkowitą niezdolnością do pracy w gospodarstwie rolnym oraz osoby uprawnione do emerytury rolniczej, mogą ponownie zostać skierowani na rehabilitację leczniczą po upływie 12 miesięcy od dnia zakończenia poprzedniej rehabilitacji.
Osobom, które mają ustalone prawo do zasiłku chorobowego z tytułu czasowej niezdolności do pracy trwającej ponad 180 dni, osobom z ustalonym prawem do okresowej renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, świadczenie rehabilitacyjne może zostać przyznane po upływie 6 miesięcy od zakończenia poprzedniej rehabilitacji.
W zależności od potrzeb zdrowotnych oraz rokowania przywrócenia zdolności do pracy w gospodarstwie rolnym okres oczekiwania na ponowne skierowanie może zostać skrócony, a sam pobyt – przedłużony. Przedłużenie okresu trwania rehabilitacji nie dotyczy osób uprawnionych do emerytury rolniczej.
Jak skorzystać z rehabilitacji w KRUS?
Każdorazowo świadczenie rehabilitacyjne przyznawane jest na wniosek lekarza leczącego zawierający wskazania do odbycia rehabilitacji leczniczej. Do wniosku należy dołączyć niezbędne badania zlecone przez lekarza. Wypełniony wniosek, zachowujący ważność przez 6 miesięcy, należy złożyć osobiście lub przesłać pocztą do właściwego oddziału regionalnego lub placówki terenowej KRUS. Podstawę skierowania na rehabilitację leczniczą stanowi również prawomocne orzeczenie lekarza rzeczoznawcy Kasy lub orzeczenie Komisji Lekarskiej Kasy, wydane w postępowaniu orzeczniczym dla ustalenia prawa do świadczenia z ubezpieczenia społecznego rolników, zawierające wskazania do rehabilitacji leczniczej.
Wnioski podlegają rejestracji, weryfikacji formalnej oraz ocenie merytorycznej. Po akceptacji lekarza regionalnego inspektora orzecznictwa lekarskiego – rolnik otrzymuje propozycję terminu i miejsca rehabilitacji. Po wyrażeniu zgody wydawane jest skierowanie.
Świadczenia rehabilitacyjne realizowane są w 6 Centrach Rehabilitacji Rolników Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego:
- w Iwoniczu-Zdroju;
- NIWA w Kołobrzegu;
- „Kresowiak” w Horyńcu-Zdroju;
- w Jedlcu;
- „Granit” w Szklarskiej Porębie;
- „Sasanka” w Świnoujściu.