Kontrakty futures

Podstawy zabezpieczenia się przed ryzykiem spadku ceny skupu – producent rolny

Problem ryzyka cenowego producenta rolnego:

1. Chce sprzedać po żniwach (najlepiej wrzesień następny rok):
   • chce się zabezpieczyć cenowo przed spadkiem poziomu ceny skupu w okresie bezpośrednio pożniwnym (chce kupić poziom ceny skupu)
   • w skupie po żniwach sierpień/wrzesień) chce się zabezpieczyć na poziomie ceny skupu nie mniejszej od poziomu kosztów produkcji jednej tony który zna
   • nie koniecznie chce zabezpieczyć 100% zbiorów ale np. jak w tym przypadku 50% wielkości skupu,
   • nie ma zdolności przechowalniczych,
   • nie może się już wycofać się z produkcji,
   • Wie, że istnieje rynek futures na giełdzie towarowej, ma wiedzę o jego funkcjach, zna reguły korzystania z instrumentów tego rynku,
   • Kontrakty futures obracane na giełdzie opiewają na 50 MT/kontrakt w standardzie normy unijnej,
2. Wie jak się zabezpieczyć za pomocą biura maklerskiego, lub samodzielnie;
3. Czyta analizy i prognozy rynkowe odnośnie rynku pszenicy – wynika z nich:
   • że nie można liczyć na wzrost poziomu cen powyżej obecnego (spot) poziomu w przedziale 750 – 850 PLN/t,
   • ale też ma świadomość, że poziom cen może i spaść do 650- 750PLN/t

Co robi – czynności dla wykorzystania futures

1. Za pomocą maklera sprzedaje 10 kontraktów futures (przyjmuje w nich pozycję krótką- zobowiązanie do sprzedaży) po cenie najlepszej z możliwych z notowań futures np. po 820PLN/t z terminem (wykonania) wrześniowym.
2. Warunkiem sprzedaży futures (zajęcia pozycji krótkiej) jest wniesienie zadatku (depozytu zabezpieczającego pokrywającego ewentualne różnice poziomu cen – na rynku pochodnym i rzeczywistym).
3. Zadatek ustalony jest przez izbę rozliczeniową giełdy towarowej w wysokości stosownie do przewidywanych odchyleń notowań bieżących cen futures w stosunku do ceny otwarcia w futures tj, ceny 820PLN/t.
4. Przewidywana zmienność cen futures, stosownie do odchyleń poziomu tych cen na rynku rzeczywistym wynosi około 25 PLN/t.
5. Producent wnosi (płaci) więc 25 PLN/t, jako krótki (sprzedający) w kontrakcie futures (w sumie: 25 PLN x 500 ton).
6. Taką samą też kwotę zadatku tj, 25PLN/t wnosi (płaci) też strona kupująca ten kontrakt tj. zabezpieczający się przed wzrostem poziomu cen we wrześniu tj. (np. młynarz) lub inwestor chcący zarobić na wzroście cen.
7. Izba rozliczeniowa (bank) ma więc zadatki z obu stron futures po 25 PLN/t (a dla 500 ton x 50 PLN) –to dużo.
8. Izba mogłaby żądać mniejszych zadatków, gdyby rynek był bardziej ustabilizowany i przewidywania odchyleń cen mniejsze, ale ograniczałoby to zabezpieczenie od ryzyka cenowego, mniejszy poziom zadatków przyciąga jednak inwestorów, bo ewentualna strata zadatku jest mniej kosztowna.
9. Przy zamykaniu kontraktu izba rozliczeniowa przesunie te kwoty z zadatków na tę stronę kontraktu, która zyska na zmianie poziomu ceny futures.

Co się dzieje we wrześniu przyszłego roku, gdy ceny skupu spadają

1. Ceny spot we wrześniu spadają do poziomu 780 PLN/t.
2. Producent rolny sprzedaje pszenicę na rynku spot (rzeczywistym) do dostępnych (znanych) odbiorców (z którymi mógł mieć umowę) po cenie aktualnej spot czyli 780 PLN/t.
3. Traci na tym w stosunku do poniesionych kosztów: 20 PLN/t (800PlN/t – 780PLN/) x 500 ton
4. Jednocześnie daje polecenie maklerowi odkupienia kontraktów futures otwartych po cenie (cenie otwarcia futures) 820 PLN/t.
5. Odkup następuje po cenie aktualnej spot, która jest z definicji równa cenie futures bieżącej (konwergencja cenowa), a więc po cenie: 780 PLN/t.
6. Zatem sprzedał drożej, odkupił taniej, sprzedał – otworzył pozycję krótką po 820 PLN/t, zamknął tę pozycję zaś po 780 PLN/t.
7. Zyskał 40 PLN/t, odzyskał też zadatek.
8. To 40 PLN/t jego zysku, sfinansowane zostało z zadatku drugiej strony kontraktu (np. inwestora, przetwórcy), który musiał go uzupełnić.
9. Uzyskany zysk (korzyść) z kontraktów futures 40 PLN/t x 500t pokrył mu z nawiązką stratę (nie pokrył kosztów produkcji) wynosząca 20PLN/t x500 t.
10. W sumie uzyskał ze sprzedaży pszenicy na rynku spot 780 PLN/t + 40 PLN/t (minus niewielkie prowizje np. 3-5PLN/t na rzecz giełdy i maklera) czyli prawie 820 PLN/t.
11. Czyli uzyskał tyle ile oczekiwał, wyeliminował ryzyko spadku ceny (zneutralizował skutki spadku ceny pszenicy).

Co się dzieje we wrześniu przyszłego roku, gdy ceny skupu wzrastają

1. Ceny spot we wrześniu wrastają do poziomu 850 PLN/t.
2. Producent rolny sprzedaje pszenicę na rynku spot (rzeczywistym) do dostępnych (znanych) odbiorców (z którymi mógł mieć umowę) po cenie aktualnej spot czyli 850 PLN/t.
3. Zyskuje na tym w stosunku do poniesionych kosztów: 30 PLN/t (850PlN/t – 820 PLN/) x 500 ton.
4. Jednocześnie daje polecenie maklerowi odkupienia kontraktów futures otwartych po cenie (cenie otwarcia futures) 820 PLN/t.
5. Odkup następuje po cenie aktualnej spot, która jest z definicji równa cenie futures bieżącej (konwergencja cenowa), a więc po cenie: 850 PLN/t.
6. Zatem sprzedał taniej odkupił drożej, sprzedał – otworzył pozycję krótką po 820 PLN/t, zamknął tę pozycję zaś po 850 PLN/t.
7. Stracił 30 PLN/t.
8. Stracił zadatek 25 PLN/t i dołożył 6 PLN/t (zyskała druga strona kupujący kontrakt np. przetwórca, inwestor).
9. Poniesioną stratę z kontraktów futures 30 PLN/t x 500t skompensował mu zysk ze sprzedaży na rynku rzeczywistym spot wynosząca 30PLN/t x500 t.
10. W sumie uzyskał ze sprzedaży pszenicy na rynku spot 850 PLN/t – 30 PLN/t (minus niewielkie prowizje np. 3-5PLN/t na rzecz giełdy i maklera), czyli około 820 PLN/t.
11. Czyli uzyskał tyle ile oczekiwał (zaplanował), pozbył się jednak zysków nadzwyczajnych ale wyeliminował ekspozycję na ryzyko spadku ceny.

Podobne ale inne scenariusze można przeanalizować dla:

• przetwórców rolno spożywczych (zabezpieczenie się przed skutkami wzrostu poziomu ceny nabywanej pszenicy w kontekście kosztów produkcji – np. u młynarza, przetwórcy pasz treściwych itp.),
• dla firm skupu i przechowalnictwa, dwa rodzaje zabezpieczeń przed skutkami wzrostu poziomu cen w okresie skupu i przed skutkami spadku poziomu cen w okresie sprzedaż dla ochrony marży handlowej,
• dla firmy eksportowej np. przed wzrostem poziomu cen skupu pszenicy na moment skupu dla realizacji kontraktu eksportowego,
• dla firmy importowej np. przed spadkiem poziomu cen skupu na moment realizacji dostaw z importu,
• inwestorów (spekulantów) – strategie krótkie granie na spadek lub długie granie na wzrost poziomu ceny pszenicy, oni zwykle są finalnym płatnikiem tracąc zadatki, bądź dużo zyskując z włożonych inwestycji włożonych zadatków, na co pracuje wartość całych kontraktów (dźwignia finansowa).